"Müasir metodist" layihəsinin arxasındakı həqiqətlər...
TEHSİLMEDİA.AZ bildirir ki, son illər təhsildə “müasir metodist” anlayışı xüsusi bir statusa çevrilib. Kağız üzərində bu model müəllimlərə metodik dəstək, dərs keyfiyyətinə nəzarət, təlim nəticələrinin düzgün formalaşdırılması məqsədi daşıyır. Amma reallıq tamam başqadır. Bu layihənin görünməyən tərəfi təhsildə daha dərin və təhlükəli problemlər yaradır.
Əvvəla, təhsilin yaranış fəlsəfəsini inkar etmək mümkün deyil: hər fənnin öz metodikası var. Kurikulum nə qədər ümumi çərçivə təqdim etsə də, Azərbaycan dili ilə riyaziyyatın, fizika ilə tarix fənninin eyni metodik yanaşma ilə təhlil olunması qeyri-mümkündür. Bu gün bir fənni tədris edən müəllimin “metodist” adı ilə bütün digər fənlərin dərslərində oturdulması ciddi metodoloji səhvdir.
TəhsilMedia.az qeyd edir ki, təlim nəticəsi və qiymətləndirmə meyarı çıxarmaq sadəcə texniki bacarıq deyil. Bunun üçün həmin fənni dərindən bilmək, alt-standartların bilik hissəsindən hansı mövzuların hansı sinifdə, hansı saatda keçirildiyini anlamaq lazımdır. Bu isə yalnız o fənni illərlə tədris edən müəllimin bacaracağı işdir. Bunu bilməyən metodistin verdiyi “məsləhət” metodik dəstək yox, metodik xaos yaradır.
İkinci ciddi problem metodist seçilən şəxslərin peşə səviyyəsidir. Açıq demək lazımdır: metodistlərin böyük bir qismi özləri metodik cəhətdən zəif, pedaqoji savadı məhdud, analitik düşüncə qabiliyyəti formalaşmamış şəxslərdir. Məktəbdə onlardan qat-qat savadlı müəllimlər olduğu halda, suallar cavabsız qalır, problemlər həll olunmur. Metodist var, amma metodika yoxdur.
Üçüncü və ən təhlükəli məqam – şagird amilinin tamamilə kölgədə qalmasıdır. Metodist seçilən müəllim həm öz dərsini keçir, həm də digər müəllimlərin dərslərində oturur. Nəticə nə olur? Öz dərsləri “yola verilir”, şagirdlərlə iş ikinci plana keçir, dərsdən tez çıxılır. Çünki ARTİ-nin tapşırığı, “bir-iki dərs dinləmək” real sinif işindən daha “vacib” sayılır. Bunun acı nəticəsini isə şagirdlər yaşayır. Valideyn narazıdır, şagird itirir, təhsil məhv olur.
Dördüncü problem isə psixoloji və etik müstəvidədir. Metodistlərin əksəriyyəti eqoist, təkəbbürlü davranış sərgiləyir, özünü nazirlik işçisi kimi təqdim edir, xüsusi münasibət, imtiyaz, hətta qorxu atmosferi yaradır. Bu isə müəllimlər arasında qıcıq, nifrət və ikrah doğurur. Sağlam pedaqoji mühit parçalanır, əməkdaşlıq yerini gərginliyə verir.
Beşinci və bəlkə də ən ironik məsələ: metodistlərin çoxu qiymətləndirmə çərçivəsindən xəbərsizdir, amma metodikadan “təlim” keçməyə başlayıblar. “Nazirliyin işçisiyəm” imici ilə seminarlar, dərnəklər, “təlimlər” təşkil olunur, amma nəticədə həm müəllimlər, həm də sistem şikəst edilir. Bu artıq savadsızlığın yox, məsuliyyətsizliyin göstəricisidir.
Təhsil reklamla, statusla, titul oyunu ilə idarə olunmur. Təhsil şagirdlə başlayan və şagirdlə bitən bir prosesdir. Metodist modeli bu formada davam edərsə, biz nə müasir metodist, nə də keyfiyyətli təhsil əldə edəcəyik. Sadəcə yaxşı müəllimləri itirəcək, məktəbi isə formal hesabat məkanına çevirəcəyik.
Əgər məqsəd həqiqətən təhsilin inkişafıdırsa, metodist anlayışı yenidən düşünülməli, fənn əsaslı, real bilik və təcrübəyə söykənən model qurulmalıdır. Əks halda bu “müasirlik” təhsilin ənənəvi problemlərini daha da dərinləşdirəcək.
