Məktəblərdə yeni fənn: Mədəniyyətin təhsilə qayıdışı nə vəd edir?
Son illər təhsil müzakirələrinin mərkəzində daha çox imtahan nəticələri, bal sistemi və beynəlxalq qiymətləndirmələr dayanır. Halbuki təhsilin əsas məqsədi yalnız bilik ötürmək deyil, düşünən, dəyərlərinə bağlı və kimliyini dərk edən şəxsiyyət formalaşdırmaqdır. Məhz bu baxımdan məktəblərdə Azərbaycanın mədəni dəyərlərinə dair yeni fənnin tədrisi ideyası xüsusi diqqət çəkir və ciddi əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyevin təsdiqlədiyi “Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” Konsepsiyasında əksini tapan bu təşəbbüs 2026–2030-cu illəri əhatə etməklə mədəniyyətin təhsilin ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilməsini nəzərdə tutur. Bu, sadəcə yeni bir fənnin əlavə edilməsi deyil, təhsilin məzmununa və ruhuna yenidən baxılması deməkdir. Çünki mədəniyyət təhsilin bəzəyi yox, onun mənəvi dayağıdır.
Tehsilmedia.az qeyd edir ki, qloballaşan dünyada uşaqlar informasiya ilə sürətlə tanış olur, lakin çox zaman öz köklərini, milli kimliyini və mənsub olduqları dəyərlər sistemini sistemli şəkildə öyrənmək imkanından məhrum qalırlar. Yeni fənn məhz bu boşluğu doldura bilər. Şagirdlər milli-mənəvi dəyərləri yalnız tədbirlər və rəsmi günlər çərçivəsində deyil, gündəlik dərs prosesində mənimsəyəcək, tarix, ədəbiyyat, musiqi və incəsənəti bir-birindən ayrı deyil, vahid mədəni irs kimi qavrayacaqlar. Bu isə onlarda milli kimlik, vətəndaşlıq şüuru və mədəni məsuliyyət hissinin formalaşmasına real zəmin yaradacaq.
Tehsilmedia.az bildirir ki, belə bir fənnin tədrisi təhsilin keyfiyyətinə də birbaşa təsir göstərə bilər. Dəyəryönümlü yanaşma güclənəcək, şagirdlər yalnız “nə öyrəndim” deyil, “niyə və hansı dəyərlər əsasında yaşamalıyam” sualına da cavab tapacaqlar. Mədəniyyət anlayışı etik davranış, qarşılıqlı hörmət, tolerantlıq və ünsiyyət bacarıqları ilə əlaqələndirilərək məktəb mühitinə daha sağlam münasibətlər gətirə bilər. Eyni zamanda bu fənn digər dərslərlə inteqrasiya olunaraq tədrisi daha canlı və məzmunlu hala gətirə bilər.
Lakin bu təşəbbüsün uğuru onun necə həyata keçiriləcəyindən birbaşa asılıdır. Əgər fənn formal xarakter daşıyarsa, əzbərçiliyə əsaslanarsa və real həyatla əlaqələndirilməzsə, gözlənilən nəticəni verməyəcək. Proqramın praktik, interaktiv və yaş səviyyəsinə uyğun hazırlanması, müəllimlərin xüsusi hazırlıqdan keçməsi və dərslərin məktəb həyatının real problemləri ilə uzlaşdırılması əsas şərtlərdən biridir.
Nəticə etibarilə, məktəblərdə Azərbaycanın mədəni dəyərlərinə dair fənnin tədrisi sıradan bir yenilik deyil. Bu, gələcək nəsillərin necə formalaşacağına dair strateji seçimdir. Düzgün qurularsa, bu fənn savadlı olmaqla yanaşı, kimliyini tanıyan, mədəniyyətinə sahib çıxan və cəmiyyət qarşısında məsuliyyətini dərk edən vətəndaşların yetişməsinə xidmət edəcək. Mədəniyyətini tanımayan nəsil isə gec-tez cəmiyyətindən uzaqlaşır. Buna görə də bu addım həm vaxtında, həm də uzunmüddətli baxımdan olduqca önəmlidir.
