Diqqət!!! Müəllimdən DQ və BSQ təhlili tələb etmək qanunidirmi?

Son dövrlər məktəblərdə müəllimlərdən diaqnostik qiymətləndirmə və BSQ üzrə yazılı təhlillərin tələb olunması artıq ciddi suallar doğurur. Əsas problem ondadır ki, bu tələblər metodik zərurətdən yox, inzibati formalizmdən qaynaqlanır.

Tehsilmedia.az qeyd edir ki, diaqnostik qiymətləndirmənin mahiyyəti müəllimi hesabat yazmağa məcbur etmək deyil, şagirdin ilkin bilik və bacarıq səviyyəsini müəyyənləşdirib tədrisi ona uyğun qurmaqdır. Bu qiymətləndirmə rəsmi sənəd xarakteri daşımır, jurnal üçün deyil, nəzarət mexanizmi deyil və yalnız müəllimin öz pedaqoji fəaliyyəti üçün nəzərdə tutulur.

BSQ isə artıq rəsmi qiymətləndirmədir və nəticələri sistemdə mövcuddur. Ballar, faizlər, statistik göstəricilər istənilən vaxt çıxarıla bilər. Bu halda müəllimdən eyni məlumatları yenidən yazılı formada “təhlil” adı altında tələb etmək nə pedaqoji baxımdan əsaslıdır, nə də təhsilin keyfiyyətinə real töhfə verir. Nəticələr artıq sistemdə varsa, müəllimin onları yenidən köçürməsi sadəcə kağızçılıqdır və vaxt itkisinə çevrilir.

Ən problemli məqam isə budur ki, müəllim onsuz da dərs keçir, planlaşdırma aparır, qiymətləndirməni icra edir, jurnalı doldurur və BSQ-ni təşkil edir. Bunun üzərinə bir də diaqnostik və summativ qiymətləndirmələrin uzun-uzadı yazılı təhlillərini əlavə etmək müəllimi əsas vəzifəsindən uzaqlaşdırır. Bu, tədrisin keyfiyyətini artırmır, əksinə müəllimi yorur, motivasiyanı azaldır və prosesi formallığa çevirir.

Əslində təhlil işi müəllimin deyil, metodistlərin, məktəb rəhbərliyinin və regional idarəetmə strukturlarının funksiyasıdır. Müəllimdən tələb olunmalı olan hesabat yox, pedaqoji qərardır. Yəni nəticələrə baxaraq növbəti dərslərdə hansı boşluqları aradan qaldıracağını, hansı yanaşmanı dəyişəcəyini qısa şəkildə ifadə etməsi kifayətdir. Bir-iki cümləlik peşəkar refleksiya yüzlərlə cədvəldən və formal təhlildən daha faydalıdır.

Müəllimi təhlil yazan məmura çevirmək təhsilin ruhuna ziddir. Diaqnostik qiymətləndirmənin yazılı təhlilini tələb etmək metodik baxımdan səhv, BSQ təhlilini müəllimin üzərinə yükləmək isə idarəetmədə məsuliyyətin ötürülməsidir. Təhsil kağız üzərində yox, sinif otağında inkişaf edir. Müəllimin işi cədvəl doldurmaq yox, öyrətməkdir.