Hər kəsin nümunə çəkdiyi Finlandiya təhsili - imtahan yox, nəticə var
Finlandiya təhsil sistemi dünyada nümunə göstərilən
modellərdən biridir. Yüksək keyfiyyətli və bərabər imkanlar təmin edən bu sistem, bir çox ölkə tərəfindən öyrənilir və nümunə göstərilir.
AzEdu.az Finlandiyanın təhsil sistemi haqqında maraqlı faktları araşdırıb.
Finlandiyada özəl məktəblərin sayı azdır və mövcud olanların əksəriyyəti dövlət tərəfindən maliyyələşdirilir. Bu, təhsilin kommersiya məqsədli olmamasını təmin edir və bütün şagirdlər üçün bərabər imkanlar yaradır. Məktəblər arasında keyfiyyət fərqləri minimum səviyyədədir və valideynlərin maddi vəziyyəti uşağın məktəb seçiminə ciddi təsir etmir.
Finlandiya təhsil modelində “repetition” (sinifdə qalma) anlayışı demək olar ki, yoxdur. Əgər bir şagird müəyyən sahədə geri qalırsa, sistem onu cəzalandırmır, əksinə ona dəstək verir. Hər məktəbdə zəif oxuyan uşaqlar üçün xüsusi köməkçi müəllimlər fəaliyyət göstərir və şagirdlərin təxminən 30 %-i məktəb həyatı boyu ən azı bir dəfə xüsusi dəstək proqramına cəlb olunur
Müəllimlik peşəsi Finlandiyada yüksək nüfuza malikdir və müəllim olmaq üçün magistr dərəcəsi tələb olunur. Təhsil sistemində müəllim sadəcə dərs keçən şəxs deyil, eyni zamanda tədqiqatçı kimi də fəaliyyət göstərir. Finlandiyalı müəllimlər sinifdə hansı metodun daha yaxşı nəticə verdiyini özləri araşdırır və onlardan istifadə edirlər. Digər ölkələrdən fərqli olaraq, Finlandiyalı müəllimlər gündə təxminən 4 saat dərs keçirlər və qalan vaxtlarını dərslərin planlanmasına, peşəkar inkişaflarına və tədqiqatlarına ayırırlar.
Finlandiyada şagirdlər məktəbə 7 yaşında başlayırlar ki, bu digər ölkələrdən fərqlənən bir yanaşmadır. Uşaqların sosial və emosional inkişafı məktəbə başlamazdan əvvəl daha çox dəstəklənir və bu, tədrisin keyfiyyətinə müsbət təsir göstərir.
Şagirdlər digər ölkələrlə müqayisədə daha az dərs saatı keçir və ev tapşırıqları məhduddur. Buna baxmayaraq, Finlandiya şagirdləri beynəlxalq qiymətləndirmələrdə yüksək nəticələr göstərirlər. Bu, təhsilin uzun saatlardan çox, effektiv öyrənmə prinsiplərinə əsaslandığını göstərir.
2016‑cı ildən qüvvəyə minmiş kurikulum çərçivəsində fənnlər ayrı‑ayrı deyil, əlaqəli şəkildə tədris olunur. Məsələn, “Avropa İttifaqı” kimi bir mövzu işlənərkən şagirdlər dilləri (dilçilik), iqtisadiyyatı (riyaziyyat) və coğrafiyanı eyni anda öyrənirlər. Rəqəmsal bacarıqlar ayrıca fənn kimi deyil, bütün fənnlərə inteqrasiya olunmuş şəkildə tədris edilir.
Standartlaşdırılmış imtahanlar Finlandiyada nadir hallarda keçirilir və şagirdlər əsasən yalnız təhsilin sonunda qiymətləndirmədən keçir. Bu sistem stresi azaldır və yaradıcılıq və tənqidi düşünmə bacarıqlarının inkişafına imkan yaradır.
Finlandiyada məktəb mühiti uşaqların rahatlığı və rifahı nəzərə alınaraq dizayn edilir. Bir çox məktəbdə şagirdlər və müəllimlər içəridə corabla və ya ev başmaqları ilə hərəkət edirlər ki, bu da ev mühitinə yaxın bir atmosfer yaradır və stresi azaldır. Məktəb yeməkxanaları isə sadəcə yemək yeri deyil, həm də sosial davranışların və sağlam qidalanma vərdişlərinin öyrədildiyi məkandır.
Nəticədə, Finlandiya təhsil sistemi rəqabət və kommersiya deyil, bərabərlik və dəstəyə əsaslanan model kimi formalaşdırılmışdır. Bu sistem bütün şagirdlər üçün bərabər imkanlar təmin edir və yüksək akademik nəticələrin əldə olunmasına şərait yaradır.
