"Hicabı çıxart, sonra gəl!": Məktəb direktorlarının qanunsuz tələbi
Son günlərdə ölkənin bir sıra ümumtəhsil məktəblərində rəhbərlik tərəfindən şagirdlərin xarici görkəmi və geyim formasına dair sərt tələblər irəli sürülməkdədir. Xüsusilə, bəzi məktəb direktorlarının hicablı şagirdlərə qarşı "hicabı çıxart gəl" şəklində kəskin ifadələr işlətməsi və onları dərsə buraxmamaqla bağlı xəbərdarlıq etməsi ictimaiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olub.
Məsələ ilə bağlı Rafiq Alışov Postxronik.az-a açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanın 1992-ci ildə qoşulduğu Uşaq hüquqları haqqında Konvensiyanın birinci maddəsinə görə, bütün uşaqlar doğulmasından asılı olmayaraq, doğum şəraitindən,valideynlərinin dini inancından, əmlak vəziyyətindən, doğum
şəraitindən, cinsindən, dinindən, dilindən, irqindən asılı olmayaraq bütün uşaqlar bərabərdirlər və bərabər hüquqlara malikdirlər.
Uşaqların hüquqlarının məhdudlaşdırılması yolverilməzdir. Həm Uşaq hüquqları haqqında qanunda, həm də Uşaq hüquqlarının müdafiəsində qanun maddəsində uşaqların bərabər hüquqlara malik olması öz əksini tapmışdır. Eyni zamanda Konstitusiyanın 25-ci maddəsində bərabərlik hüququ təmin olunmuşdur.
Həmçinin hər kəsin Konstitusiya maddəsində dini inancını qoruyub saxlanması və dini inancına görə vətəndaşların hüquqlarının məhdudlaşdırılması qadağandır. Yəni Konstitusiyada dini inanca görə məktəbə buraxmamaq və yaxud iş mühitinə buraxmamaq kimi bir qanun Konstitusiyada yoxdur və bu qadağandır. Ona görə də məktəblərin
nizamnaməsində, öz növbəsində Təhsil haqqında qanunda və məktəblərin nizamnaməsində belə bir qadağa və qanun yoxdur. Ona görə də uşaqların təhsilinin hansısa dini inancına görə, uşaqların başörtüsünə görə məhdudlaşdırılması yolverilməzdir. Və məktəb direktorları, yəni ali təhsilli bizim vətəndaşlarımız (çünki müəllimlər, direktorlar ali təhsilli bizim təhsil işçilərimizdir, təhsil verirlər, tərbiyə verirlər) təhsil verənlərin belə bir məhdudiyyət qoyması, belə bir qadağa qoyması başa düşülən deyil və onda uşaqların təhsil almasına maneəçilik törədilmiş olur.Bəli, burda dini inanca görə məhdudlaşdırma ilə bağlı məsuliyyət məsələsi də öz əksini tapıb. Bəli, inzibati xətalar məcəlləsində var və vəzifə səlahiyyətlərini aşma. Yəni o direktorun heç bir ixtiyarı yoxdur ki, məktəbə buraxmasın. Qəsdən, qanunsuz əsasla buraxmaması öz vəzifə səlahiyyətlərini aşmaq hesab olunur və direktorla bağlı intizam məsuliyyəti cəlb oluna bilər.Cinayət Məcəlləsinin 154-cü maddəsində bərabərlik hüququnun pozulması var. Yəni o, birbaşa orda məsuliyyət yaradır, cərimədən başlayıb həbsə qədər. Yəni insanların bərabər, hər kəsin qanun və məhkəmə qarşısında bərabərliyi, həm o dediyim dini əqidəsinə görə, dini inancına görə. Və eyni zamanda dini ayinləri icra etmə, bu da özü bir məsuliyyət yaradır. Amma əsas orda bərabərlik hüququnun pozulması ilə bağlıdır ki, orda direktora cinayət məsuliyyəti tətbiq oluna bilər.
Psixoloq Gülnar Orucova isə açıqlamasında bildirib ki,ümumiyyətlə, şagirdlərdə aşağı yaşlarda analiz etmə qabiliyyəti daha zəif olurBöyüdükcə, təcrübə artdıqca analiz etmə qabiliyyəti də yüksəlir. Və bu gün həmin şagirdlər niyə belə olduqlarını dərk etməkdə, anlamaqda çətinlik çəkirlər. Və bu səbəbdən də həmin uşaqlarda psixoloji problemlər ortaya çıxa bilər. Hansı psixoloji problemlər desəniz: özgüvən əskikliyi, gərginlik, əsəbilik, aqressivlik – bu kimi problemlər ortaya çıxa bilər. Və bu problemlər də, bəli, təlimin nəticəsini aşağı sala bilər.
Bu səbəbdən də biz çalışmalıyıq ki, ümumiyyətlə də, bu problemi həll edək. Yəni hər bir valideyn birinci özü öz uşağının psixologiyasını qorumalıdır, sonra onu ətrafdakı insanlardan, məktəbdən, cəmiyyətdən gözləməlidir. Əgər mən valideyn olsam, bilsəm ki, bu problemlə mənim övladım qarşılaşa bilər, onu daha aşağı yaşlarda yox, daha belə deyim də, böyük yaşlarda tətbiq eləməyə çalışaram. Amma bu gün biz ona hicabı bağlatdırırıq və onu sanki təzyiqə məruz qoyuruq. Yəni valideyn olaraq da hərdən özümüz düşünməliyik ki, biz bunu edirik, bu doğrudurmu? Və yaxud da bunun qanunla həlli varsa, bunu həll etmək lazımdır. Yəni bu uşaqlara bu cür stres, əsəb, gərginlik yaşatmaq olmaz. Yəni bu uşaqlar başqa uşaqlardan heç də əskik deyillər, heç də belə deyim də, aşağı deyillər ki, bu problemlə üzləşsinlər.
