Birinci sinifdə oxu-yazı problemi: “Bəs uşaq???”

Birinci sinifdə uşaqlara hərflər 5-5 öyrədilir. Rəsmi yanaşmada bu, “prosesin sürətlənməsi” kimi təqdim olunur. Amma reallıq necədir? Uşaq birdən-birə 5 hərfi necə öyrənə bilər?

Tehsilmedia.az bildirir ki, oxuyub-anlama bacarığından danışılır, amma yazı vərdişləri, qavrama, dolayı yolla oxuyub-anlama necə normal inkişaf etsin? Çünki oxuma-yazma sadəcə hərfləri tanımaq deyil, beyin–göz–əl koordinasiyası, qavrama və ardıcıllıq tələb edən bir prosesdir.

Reallığın sərt tərəfi
Məktəbəhazırlığa getməyən uşaqlar var.
Valideynin vaxtı olmayan uşaqlar var.
Adaptasiya problemi yaşayan uşaqlar var.

Bu uşaqlar 5 hərfi birdən-birə necə öyrənsinlər?

Məktəb deyir: “Hazırlıqda öyrədilməliydi.”
Hazırlıq deyir: “Məktəb öyrədəcək.”

Bəs uşaq??? Kim düşünəcək bu körpəni?


Problem nədən qaynaqlanır?

1. Vahid sürət – Müəllim sinfin bütün uşaqlarına eyni tempi tətbiq edir, amma hər uşağın öyrənmə sürəti fərqlidir.

2. Hərf yükü – 5 hərf birdən-birə öyrədilir, uşaq qarışdırır, yaddaş yüklənir.

3. Əl motorikası – Tələskənlik səbəbi ilə yazılar oxunmaz, səliqəsiz olur.

4. Oxuyub-anlama – Uşaq sözləri mexaniki oxuyur, mənanı dərk etmir.

5. Motivasiya itkisi – “Məndən alınmır” düşüncəsi ilə uşaq dərsdən soyuyur.



Tehsilmedia.az bu zaman hansı addımlar atılmalıdır deyə araşdırıb sizlərə təqdim edir.

-Addım-addım öyrətmək – Əvvəl 2 hərf, sonra artıra- artıra.
-Spiral metod – Daim əvvəlki hərflərə qayıtmaq.
-Oyunla öyrətmək – Plastilin, kartlar, şəkillər, ritm və hərəkət.
-Fərdi dəstək – Zəif uşaqlara qısa, xüsusi məşğələlər.
-Məsuliyyəti paylaşmaq yox, daşımaq – Məktəb “hazırlıq öyrətməliydi” deməməli, öyrətməlidir.

Nəticə

Oxuma-yazma yarış deyil, prosesdir. Uşaq məktəb ilə hazırlıq arasında “günahkar” elan edilməməlidir. Əksinə, ona vaxtında dəstək göstərilməlidir.

Ən böyük sual isə budur:

Məktəb və hazırlıq bir-birini ittiham edərkən, uşaq niyə arada qalmalıdır?

Təhsil uşağın haqqıdır. Hər uşaq – hazırlığa gedib-getməməsindən, ailə şəraitindən asılı olmayaraq – məktəbdə oxu-yazmanı öyrənmək imkanı qazanmalıdır.

Oxuyub-anlama bacarığından danışırıq, amma bu tələskənliklə uşaq necə öyrənsin? Təhsil yarış deyil – prosesdir. Uşaqların haqqını qorumalıyıq.