"Müəllim nüfuzuna 200 manatlıq zərbə: Yalan xəbərlər təhsilimizi məhv edir!"
Son günlər sosial şəbəkələrdə və bəzi media resurslarında yayılan "Müəllim şagirdə acıqlansa belə, 200 manat cərimə olunacaq" tipli xəbərlər reallığı əks etdirməməklə yanaşı, cəmiyyətdə ciddi fəsadlara yol açır. Bu növ dezinformasiyalar onsuz da həssas olan müəllim nüfuzunu birbaşa hədəf alır və pedaqoji fəaliyyəti iflic vəziyyətinə salır. İnzibati Xətalar Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi üçün bir təklif irəli sürülməsini belə bir halda təqdim etmək tamamilə yanlışdır
Müəllim hər zaman ikinci valideyn hesab olunub. Lakin bu gün şagirdlərin dilində gəzən "Mənə heç nə edə bilməzsiniz", "İstədiyimi edərəm" kimi ifadələr müəllimin şagird üzərindəki mənəvi və pedaqoji söz haqqını heçə endirir. Şagirdlərin müəllimi cərimə ilə qorxutması, hətta şantaj və təhdid etməsi təhsil sisteminin təməl sütunlarını sarsıdır. Müəllim şagirdin yanında "oyuncağa" çevrilməməlidir.
Əlbəttə, hər bir peşədə olduğu kimi, təhsildə də etik davranış qaydaları mövcuddur və həddini aşanlar qanun qarşısında cavabdehdir. Lakin müəllimin şagirdi intizama dəvət etməsi, etik çərçivədə danlaması və ya islah məqsədli cəza metodları tətbiq etməsi onun təbii haqqıdır. Bu haqqın əlindən alınması şagirdlərdə özbaşınalıq və məsuliyyətsizlik hissini artırır.
Təəssüf ki, bəzi valideynlər də müəllimə bu haqqı tanımaqda tərəddüd edirlər. Belə bir mühitdə şagirdlərin cinayətə meylliliyi və təhdid dolu davranışları "1-ə 5" artmaqdadır. Unutmaq olmaz ki, müəllimi nüfuzdan salmaq, gələcək nəsillərin tərbiyəsini və mənəviyyatını təhlükəyə atmaq deməkdir.
Yanlış təbliğat dayandırılmalı, müəllimin hüquqları və nüfuzu dövlət və cəmiyyət səviyyəsində yenidən bərpa olunmalıdır. Müəllimin olmadığı yerdə təhsil də, tərbiyə də yoxdur.
Azərbaycanda uşaqlara qarşı fiziki və psixoloji zorakılığın qarşısının alınması ilə bağlı qanunvericilikdə kifayət qədər ciddi maddələr mövcuddur. Belə ki, bu hal İnzibati Xətalar Məcəlləsinə edilən dəyişikliklərlə bağlıdır.
Bu mövzu ilə bağlı əsas məqamlar bunlardır:
Qanunvericilikdə nəzərdə tutulan cərimələr:
Uşaqlara qarşı fiziki və ya mənəvi zorakılıq (vurmaq, acıqlanmaq, təhqir etmək) müvafiq maddələrlə tənzimlənir:
Döymə və fiziki ağrı yetirmə: Əgər valideyn və ya müəllim tərəfindən uşağa qarşı döymə və ya digər zorakı hərəkətlər edilərsə (bu hərəkətlər sağlamlığa qısamüddətli zərər vurmadıqda belə), İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 157-ci maddəsinə əsasən 250 manatdan 500 manatadək məbləğdə cərimə nəzərdə tutulur. Bəzi hallarda bu, işin hallarına görə 15 günədək inzibati həbslə də əvəz oluna bilər.
Psixoloji təzyiq və təhqir: Uşağın ləyaqətinin alçaldılması, ona qarşı qeyri-etik rəftar da hüquqi məsuliyyət yaradır. Xüsusilə təhsil müəssisələrində müəllimlərin "Müəllimlərin Etik Davranış Qaydaları"na əməl etməsi məcburidir. Bu qaydaların pozulması intizam məsuliyyətinə (işdən kənarlaşdırma və s.) səbəb olur.
Valideynlərin məsuliyyəti
Valideynlər tərəfindən uşaqların tərbiyə və təlimi üzrə vəzifələrin yerinə yetirilməməsi (Maddə 189) üzrə də cərimələr mövcuddur. Bura uşağa qarşı qəddar rəftar da daxildir ki, bu halda cərimə 40 manatdan 100 manatadək olur. Lakin fiziki zorakılıq varsa, yuxarıda qeyd olunan 157-ci maddə (250-500 AZN) tətbiq edilir.
Azərbaycanda "Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması" və "Məişət zorakılığının qarşısının alınması" haqqında qanunlara mütəmadi olaraq düzəlişlər edilir. Son vaxtlar məktəblərdə baş verən neqativ halların işıqlandırılması bu qanunların tətbiqini daha da aktuallaşdırıb.
